Q&A: Αντηλιακά & Ήλιος

1. Γιατί χρειάζομαι αντηλιακό;

Σήμερα πλέον γνωρίζουμε ότι ο ήλιος είναι φίλος και εχθρός, ζωοδότης, αλλά και απειλητικός για το δέρμα. Γι' αυτό και είναι απαραίτητη η έκθεση στον ήλιο φορώντας αντιηλιακό προσώπου και σώματος, που είναι το βασικό μέτρο προστασία του δέρματος από την υπεριώδη ακτινοβολία UV. Η αντιηλιακή κρέμα συμβάλλει στην πρόληψη της φωτογήρανσης, στη μείωση του κινδύνου ηλιακού εγκαύματος, προκαρκινικών βλαβών, καθώς και του μελανώματος της πιο σοβαρής μορφής καρκίνου του δέρματος. Γι΄ αυτό είναι σημαντικό να προφυλάσσουμε το δέρμα μας επιλέγοντας το κατάλληλο αντιηλιακό, ανάλογα με τον τύπο του δέρματος, αλλά και τις συνθήκες έκθεσης στον ήλιο.

2. Τι σημαίνει ο δείκτης προστασίας SPF;

Ο δείκτης SPF (Sun Protection Factor) είναι μια αξιόπιστη μέτρηση της προστασίας του δέρματος από τις ακτίνες UVB. Η UVB ακτινοβολία θεωρείται ένοχη για το ηλιακό έγκαυμα, τις κοκκινίλες, τους ερεθισμούς και τον καρκίνο, ενώ οι ακτίνες UVA είναι πιο ύπουλες επειδή δεν προκαλούν πόνο, διεισδύουν στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος και έχουν κυρίαρχο ρόλο στη φωτογήρανση, ενώ συνδέονται με μεταλλάξεις στο κυτταρικό DNA και καρκινογένεση. Η κλίμακα του SPF ωστόσο δεν είναι γραμμική. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ένα αντιηλιακό π.χ. με SPF 15 παρεμποδίζει το 93% των ακτίνων UVB, ενώ ένα με SPF 30 το 97% αυτών και ένα με SPF 50 το 98%. Επομένως διπλάσιος αριθμός SPF δεν σημαίνει διπλάσια προστασία, ούτε διπλάσιο «επιτρεπόμενο» χρόνο παραμονής στον ήλιο.

3. Πως επιλέγουμε το σωστό SPF;

Εξαρτάται από τον τύπο και το χρώμα του δέρματος. Ο βασικός κανόνας είναι ότι οι σκουρόχρωμοι τύποι δέρματος που δεν καίγονται εύκολα και «μαυρίζουν» το καλοκαίρι, μπορούν να χρησιμοποιούν αντηλιακά με μεσαίο δείκτη προστασίας SPF 30, ενώ όσοι έχουν πιο ανοιχτόχρωμο δέρμα, μαλλιά και μάτια είναι πιο ευαίσθητοι και καίγονται εύκολα στον ήλιο ή δεν μαυρίζουν ποτέ, συστήνεται από τους δερματολόγους να χρησιμοποιούν αντιηλιακό με υψηλό SPF 50+.

4. Πέραν του SPF τι άλλο πρέπει να αναζητήσουμε στη συσκευασία του αντιηλιακού;

Ένας βασικός κανόνας που μπορούμε να ακολουθήσουμε στην επιλογή του κατάλληλου αντηλιακού είναι ο ακόλουθος σύμφωνα με τις οδηγίες των δερματολόγων: Επιλέγουμε αντηλιακό ευρέος φάσματος, που απορροφά τόσο την ακτινοβολία UVA όσο και τη UVB και έχει SPF τουλάχιστον 20 ή και υψηλότερο. Για να βεβαιωθείτε ότι το αντηλιακό σας είναι ευρέως φάσματος αναζητήστε στη συσκευασία, πέραν του SPF και τα αρχικά UVΑ.

5. Τι πρέπει να προσέξω στην επιλογή του αντηλιακού μου;

Η επιλογή του αντηλιακού προϊόντος εξαρτάται και από τον τύπο του δέρματος. Εάν το δέρμα του προσώπου σας είναι λιπαρό χρειάζεστε αντηλιακό για δέρμα με τάσεις ακμής, ενώ αν είναι ξηρό μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αντηλιακές κρέμες. Σε ό,τι αφορά το σώμα, για τις έντριχες περιοχές τα σπρέι και τα τζελ είναι πιο πρακτικά στη χρήση. Επίσης όσοι χρησιμοποιούν γαλακτώματα θα πρέπει να τα ανακινούν καλά πριν την χρήση.

6. Πως εφαρμόζω σωστά το αντηλιακό μου;

Οι περισσότεροι από μας δεν εφαρμόζουμε σωστά το αντηλιακό μας, αν και οι έρευνες αποκαλύπτουν ότι οι Έλληνες κάνουμε τα λιγότερα λάθη σε σχέση με άλλους λαούς. Σε κάθε περίπτωση κατά την επάλειψη δεν πρέπει να ξεχνάμε τα αυτιά, τον αυχένα, την ράχη των ποδιών (κουντεπιέ), αλλά και τα… πέλματα σε περίπτωση ηλιοθεραπείας. Πρόκειται για τα σημεία που συνήθως αμελούν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες. Επίσης οι γυναίκες πρέπει να θυμούνται πάντα τον λαιμό, ενώ οι άνδρες με λίγα ή χωρίς μαλλιά το δέρμα του κρανίου.

7. Πόση ώρα πριν βγω στον ήλιο πρέπει να εφαρμόσω το αντηλιακό;

Εφαρμόζουμε το αντιηλιακό 20-30΄ πριν από την έκθεση στον ήλιο, δηλαδή πρακτικά τουλάχιστον 20 λεπτά πριν βγούμε από το σπίτι. Ο λόγος είναι ότι τα φίλτρα που περιέχουν τα αντηλιακά και τα οποία εμποδίζουν την είσοδο της UV βαθιά στο δέρμα, χρειάζονται χρόνο για να απορροφηθούν και να δράσουν. Γι’αυτό και η πρώτη επάλειψη πρέπει να γίνεται πολύ πριν εκτεθεί το δέρμα στον ήλιο.

8. Κάθε πότε πρέπει να ανανεώνω το αντηλιακό μου;

Ανανεώνουμε το αντιηλιακό κάθε δύο ώρες σε στεγνή επιδερμίδα. Επίσης φροντίζουμε να το ανανεώνουμε μετά το κολύμπι στη θάλασσα ή μετά από μεγάλη εφίδρωση.

9. Ποια είναι η σωστή ποσότητα αντηλιακού που πρέπει να εφαρμόζω στο πρόσωπο και στο σώμα μου;

Υπολογίζεται ότι ο μέσος ενήλικας χρειάζεται 2-3 κουταλιές της σούπας για το σώμα του, ενώ για το πρόσωπο χρειάζεται ένα κουταλάκι του γλυκού. Οι ειδικοί πάντως επισημαίνουν ότι τείνουμε να βάζουμε λιγότερο από ότι πρέπει, γι’ αυτό και συνήθως μας περισσεύει το περσινό αντιηλιακό.

10. Πρέπει να προστατέψω και τα χείλη μου από τον ήλιο;

Για την ευαίσθητη περιοχή των χειλιών συστήνεται προστασία με υψηλούς δείκτες και συχνές επαλείψεις, όχι μόνο για τους καλοκαιρινούς μήνες αλλά για όλο τον χρόνο. Με αυτό τον τρόπο θα έχετε πάντα απαλά χείλη χωρίς σκασίματα.

11. Χρειάζονται και τα μαλλιά προστασία;

Η αντιηλιακή προστασία είναι απαραίτητη και για τα μαλλιά τα οποία δέχονται πολλαπλή επίθεση από την έκθεση στον ήλιο, τον αέρα, το αλάτι της θάλασσας και το χλώριο της πισίνας. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή εξασθένηση, η αφυδάτωση και το ξεθώριασμα της τρίχας. Για τα μαλλιά συνιστάται φροντίδα με προϊόντα εντατικής ενυδάτωσης καθώς και αντιηλιακή προστασία με συνθέσεις ευρέως φάσματος και θρεπτικά έλαια που προστατεύουν την τρίχα.

12. Γιατί πρέπει να χρησιμοποιώ άλλο αντηλιακό για το πρόσωπο και άλλο για το σώμα μου;

Ο κυριότερος λόγος είναι ότι πρόσωπο και σώμα έχουν διαφορετικές ανάγκες και απαιτήσεις - το πρόσωπο απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη φροντίδα και προστασία από τη φωτογήρανση. Για το πρόσωπο λοιπόν προτιμάμε αντηλιακό σε μορφή κρέμας, με αντιοξειδωτικούς και ενυδατικούς παράγοντες. Επίσης για τις ευαίσθητες επιδερμίδες μπορεί να χρειαστούν συνθέσεις χωρίς άρωμα ή χρωστικές ουσίες, εμπλουτισμένες με ορυκτά φίλτρα, ενώ για το λιπαρό δέρμα χρειάζονται αντιηλιακές συνθέσεις με λεπτόρευστη υφή και την ένδειξη «μη φαγεσωρογόνο». Για το σώμα ένα παχύρρευστο γαλάκτωμα θεωρείται προτιμότερο για τα ώριμα δέρματα, ένα αντηλιακό σπρέι είναι ιδανικό για όσους κάνουν θαλάσσια σπορ, ενώ ένα ξηρό έλαιο με υψηλό δείκτη προστασίας ταιριάζει σε κάθε τύπο δέρματος.

13. Τι σημαίνει η ένδειξη Water Resistant;

Τα αντιηλιακά προϊόντα με την ένδειξη Water Resistant δεν είναι αδιάβροχα, αλλά ανθεκτικά στο νερό. Χάρη στα φίλτρα νέας τεχνολογίας στη σύνθεσή τους είναι ανθεκτικά στο νερό και στον ιδρώτα για περίπου 30-40 λεπτά. Ωστόσο ακόμα κι αν το αντηλιακό σας είναι Water Resistant, πρέπει οπωσδήποτε να επαναλαμβάνετε την επάλειψη μετά το κολύμπι ή όταν ιδρώσετε πολύ.

14. Μπορώ να χρησιμοποιήσω το αντηλιακό του παιδιού μου;

Για τα ευαίσθητα δέρματα, όπως και για τα παιδιά, οι ειδικοί συνιστούν αντιηλιακό με πολύ υψηλή προστασία SPF 50+. Επομένως αν το δέρμα σας είναι ευαίσθητο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το αντιηλιακό του παιδιού σας, αλλά αν έχετε διαφορετικό τύπο δέρματος και άλλες ανάγκες, δεν είναι απαραίτητο. Οι δερματολόγοι επισημαίνουν ότι για τα παιδιά από έξι μηνών έως δυο ετών χρησιμοποιούνται αποκλειστικά αντηλιακά με φυσικά φίλτρα που αφήνουν μια λευκή χροιά στο δέρμα.

15. Μπορώ να χρησιμοποιήσω το περσινό μου αντηλιακό;

Τα αντηλιακά προϊόντα συνήθως διαρκούν δύο χρόνια, με την προϋπόθεση ότι δεν τα εκθέτετε στον ήλιο και την υπερβολική ζέστη και τα φυλάτε σε σκιερό χώρο χωρίς υγρασία. Αν σας έχει περισσέψει το περσινό αντιηλιακό, ελέγξτε τη συσκευασία για την ημερομηνία λήξης ή για ένα κυκλάκι με έναν αριθμό, συνήθως 24Μ, δηλαδή 24 μήνες. Μπορείτε ακόμη να το δοκιμάσετε στο χέρι σας. Αν έχουν διασπαστεί τα συστατικά του και έχει αλλοιωθεί η υφή του, τότε είναι προτιμότερο να μην το χρησιμοποιήσετε.

16. Ισχύει πως ένα αντηλιακό με υψηλό δείκτη προστασίας αποτρέπει το μαύρισμα;

Τα αντηλακά προϊόντα δεν εμποδίζουν το μαύρισμα. Επιτρέπουν το ασφαλές, σταδιακό φυσικό μαύρισμα του δέρματος, ανάλογα με το αντιηλιακό προϊόν και τον τύπο του δέρματος.

17. Πρέπει να φοράω αντηλιακό ακόμη και αν έχω μαυρίσει ήδη, έχει συννεφιά ή βρίσκομαι κάτω από σκιά;

Το αντηλιακό σας είναι απαραίτητο κάθε στιγμή και δεν πρέπει να το παραλείπετε, ακόμη και όταν έχετε μαυρίσει ή έχει συννεφιά. Τα στοιχεία αποκαλύπτουν πως η καθημερινή έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία UV χωρίς προστασία, ακόμη και τις μέρες με συννεφιά, ευθύνεται, περισσότερο από την ηλιοθεραπεία, για το 80% των σημαδιών γήρανσης του δέρματος.

18. Πως αλλιώς μπορώ να προστατευτώ από τον ήλιο;

Πέρα από την χρήση αντηλιακού που επιβάλλεται ακόμη και όταν υπάρχει συννεφιά, είναι σημαντικό ιδιαίτερα στις καλοκαιρινές διακοπές, να αποφεύγετε την απευθείας έκθεση στις αχτίδες του ήλιου από τις 11 π.μ. έως τις 3 μ.μ. και να τηρείτε όλους τους κανόνες ηλιοπροστασίας, δηλαδή προστατευτικά ρούχα, καπέλο και γυαλιά ηλίου.

19. Κάηκα στον ήλιο; Τι πρέπει να κάνω;

Μετά από την πρώτη μέρα στη θάλασσα ή μια μέρα όπου περάσατε απρόσμενα πολλή ώρα στην παραλία νιώθετε ότι το δέρμα σας πονάει και είναι κατακόκκινο (έγκαυμα πρώτου βαθμού). Είναι απαραίτητο να καταπραΰνετε το ερεθισμένο δέρμα σας. Ξεκινήστε με συχνές επαλείψεις με ενυδατικές και καταπραϋντικές κρέμες και πίνετε νερό για να ενυδατώσετε τον οργανισμό σας. Εάν το αίσθημα καύσου είναι πολύ έντονο, κάντε επαλείψεις με γιαούρτι ή τοποθετήστε φλούδες αγγουριού - είναι πολύ δροσιστικές. Εάν πρέπει να ντυθείτε φορέστε δροσερά και ελαφριά ρούχα (όχι συνθετικά). Προτιμήστε να μείνετε χωρίς ρούχα. Εάν ο πόνος είναι έντονος πάρτε ένα απλό παυσίπονο και αν δεν υποχωρήσει, καλό είναι την επόμενη μέρα να επισκεφτείτε ένα γιατρό.

20. Ποια είναι η ιδανική περιποίηση της επιδερμίδας μου μετά την ηλιοθεραπεία;

Μετά την έκθεση στον ήλιο το δέρμα έχει αφυδατωθεί οπότε έχει ανάγκη ενυδάτωσης και φροντίδας. Για να ανακουφίσουμε το δέρμα μας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε συνθέσεις After Sun με υγροσκοπικούς παράγοντες, όπως είναι η γλυκερίνη και το υαλουρονικό οξύ που αποτρέπουν την απώλεια της υγρασίας του δέρματος, ενώ παράλληλα συγκρατούν και διοχετεύουν το νερό στο δέρμα. Ιδανικά για την επιδερμίδα θεωρούνται συστατικά όπως: aloe vera, shea butter και βούτυρο καριτέ. Οι συνθέσεις After Sun περιέχουν επίσης αναδομητικούς και μαλακτικούς παράγοντες καθώς και βιταμίνες που ενισχύουν τη διαδικασία ανάπλασης του δέρματος και ανακουφίζουν σε περίπτωση που το δέρμα μας καίει ή έχουμε αίσθηση τραβήγματος.